Theo một báo cáo mới công bố cuối tháng 1 năm nay, Công ty Pricewaterhouse Coopers Vietnam nhận định, năm 2009 hoạt động sáp nhập và hợp nhất trong ngành dịch vụ tài chính vẫn tiếp tục phát triển nhanh, đặc biệt liên quan tới các ngân hàng địa phương và các công ty chứng khoán. Trong bối cảnh tình hình khó khăn hiện nay của thị trường 2 ngành ngân hàng và chứng khoán, để đạt được nhiều điều quan trọng sống còn, các doanh nghiệp sẽ phải tìm cách sáp nhập với các đối thủ cạnh tranh có quy mô tương tự hay với các doanh nghiệp có thể bổ sung cho chính doanh nghiệp của mình.

Công ty chứng khoán săn cơ hội

Những diễn biến trên thị trường cũng cho thấy dự báo của công ty Ricewatserhouse Coopers Vietnam có tính khả thi. Chẳng hạn như, thay vì tiết kiệm tiền đợt “giáp hạt” như bao công ty chứng khoán khác, Công ty cổ phần chứng khoán Gia Anh tại Hà Nội lại bỏ tiền ra quảng cáo tìm đối tác hợp tác, mở đầu cho một cách tiếp cận mới: mua bán và sáp nhập.

Ông Phú Quan Nhân - Giám đốc thông tin quỹ chuyên về mua bán và sáp nhập A.I Capital nhận định, số lượng các công ty chứng khoán và ngân hàng tham gia vào M&A trong năm nay sẽ tăng lên đáng kể so với con số dự đoán trước đây.

Trong số khoảng 100 công ty chứng khoán đang hoạt động, có khoảng 1/10 công ty có khách hàng giao dịch 70-75 mã chứng khoán niêm yết trên thị trường. Vì vậy, 9/10 công ty chứng khoán chia nhau miếng bánh còn lại. Trong khi đó phí giao dịch chỉ khoảng 0,15% hoặc cao hơn chút ít. Bên cạnh đó, số lượng các công ty chứng khoán là quá nhiều trong khi vốn hoá thị trường lại thấp.

“Tôi lạc quan rằng, năm 2009 và 2010 sẽ là năm khởi đầu cho các công ty trong nước mở rộng cửa cho các các công ty nước ngoài tham gia và chiến lược M&A sẽ trở nên hiện thực hơn trong điều kiện nền kinh tế còn khó khăn, và vì vậy ý chí hợp nhất hoặc chuyển hình thức sở hữu sẽ càng rõ nét hơn”, ông Nhân cho biết thêm.

Nếu năm trước có 10% số ngân hàng và 20% các công ty chứng khoán có nhu cầu tìm nhà đầu tư chiến lược thì năm nay cả hai con số đều tăng lên 30%. “Trừ những công ty chứng khoán thuộc ngân hàng thương mại, tôi chắc chắn rằng có tới 30% hoặc hơn các công ty chứng khoán sẽ tiếp tục tìm kiếm đối tác và nhà đầu tư”, ông Nhân nhận xét. Cùng quan điểm này, ông Phạm Uyên Nguyên, Tổng giám đốc Công ty Quản lý Quỹ hợp lực Việt Nam (Hợp Việt) cho biết thêm, hiện nay nhiều công ty chứng khoán sống lay lắt, phí hoạt động gián tiếp rất lớn nên phương án phá sản hoặc là sáp nhập là điều các công ty chứng khoán sẽ phải đối mặt. Số lượng các công ty chứng khoán lỗ lên tới 70% và các công ty phải tìm cách bảo toàn vốn.

Ngân hàng không bỏ lỡ

Hiện có khoảng 1/3 số ngân hàng phải tính tới kế hoạch hợp nhất hoặc tìm đối tác tài chính chiến lược. Những cuộc tìm kiếm đối tác chiến lược của Seabank, Techcombank hay mới nhất là Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chọn Viettel làm đối tác chiến lược trong những ngày cuối năm vừa qua càng thêm phần củng cố quyết tâm cho các ngân hàng khác.

Năm 2008 kết thúc và các ngân hàng đều đạt hoặc vượt kế hoạch lợi nhuận. Tuy nhiên thách thức đối với họ là mức vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng phải đạt được vào năm 2010 vì 9 ngân hàng nhỏ phải trầy trật lắm mới tăng được vốn điều lệ lên mức 1.000 tỷ đồng vào hồi cuối năm 2008 vừa qua.

Nhìn sang phía người mua, khủng hoảng tài chính toàn cầu tạo nên những khó khăn không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, năm 2009, những nhà đầu tư được dự đoán sẽ đến từ Nhật Bản và Mỹ vẫn sẽ tìm kiếm cơ hội tại thị trường Việt Nam. Trong đó, các nhà đầu tư Nhật Bản sẽ chờ đợi kết quả hoạt động của quý 1 năm nay để ra quyết định cho bước tiếp theo. Không chỉ có vậy, yếu tố mới khiến thị trường thêm sôi động chính là sự góp mặt của người mua trong nước thay vì chỉ trông chờ vào các nhà đầu tư nước ngoài.

Đánh giá lạc quan về thị trường M&A, ông Phạm Uyên Nguyên nhìn nhận, một số công ty giàu về tiền mặt như các công ty bảo hiểm sẽ là người mua và năm 2009 sẽ là năm khởi đầu cho M&A thực sự ở Việt Nam. Cùng quan điểm nhưng ông Phú Quan Nhân cảnh báo thêm: "Còn nhiều khó khăn để triển khai M&A trong nước như việc định giá, đánh giá thị trường, cấu trúc tài chính, nguồn lực, quản lý và văn hoá...” .

Nhìn chung, không ai phủ nhận tính tích cực của M&A trong việc tiếp cận được kinh nghiệm và kỹ năng đầu tư, làm cơ sở để giúp thu hút khách hàng ngoài nước và tăng nguồn ngân quỹ. Vì thế, không chỉ các công ty thua lỗ hay nhỏ lẻ mới tìm đến M&A mà chính những công ty đang phát đạt cũng không bỏ qua con đường nhiều tiện ích này. Tuy nhiên, không bao giờ là dễ dàng, vậy nên để kết bài, xin nêu ra khuyến cáo từ Công ty Pricewaterhouse Coopers Vietnam. “Các nhà đầu tư nước ngoài vẫn xem Việt Nam là thị trường đang phát triển tốt, nhưng các nhà đầu tư nước ngoài đang rất cẩn thận và sẽ không sẵn sàng đối mặt với các vấn đề phức tạp như đã từng gặp trong các giao dịch M&A của các công ty chứng khoán trước đây.”

Sẽ chỉ có thị trường M&A sôi động khi chúng ta có môi trường pháp lý tốt và chính bản thân các doanh nghiệp thực sự chú trọng đến lĩnh vực này.